Selecteer een pagina
“Kwetsbare mensen werk en inkomen kunnen bieden, dat is echt mooi”

“Kwetsbare mensen werk en inkomen kunnen bieden, dat is echt mooi”

Voor sommige mensen is een reguliere werkplek net even een stap te ver. Maar ook zij verdienen het voldane gevoel na een dag werken en een salaris om plannen mee te kunnen verwezenlijken. Welke betekenis heeft welvaart voor hen? Anouk Meijers (budgetconsulent bij Kompas Zuidlaren) & Henk Hofman (directeur bij het sociaal werkbedrijf Novatec) hebben het er over tijdens hun lunch.

Een goed gevoel na een dag werken
Ze hebben zich net geïnstalleerd in Henks kantoor in Tolbert, wanneer Brenda binnenkomt met koffie en thee. Ze staat in het blad van Novatec, laat Henk zien. Brenda is er deels wat verlegen over maar ook trots op: “Brenda werkt inmiddels een aantal jaren bij ons, maar sinds kort heb je ook een contract hè?”, licht Henk toe. Brenda knikt tevreden: “Ja, sinds oktober. Ik werk vier dagen per week en ik doe onder andere de koffie en thee.” Hoe belangrijk werk voor haar is? “Anders zit je thuis”, zegt ze wat verlegen. Wanneer ze nu thuis komt, geeft haar dat een goed gevoel: “Ja, een heleboel!”. Henk is betrokken bij ‘zijn mensen’, weet bijvoorbeeld precies op welke dag Brenda jarig is: 20 december. “Maar ik vergeet dan wel weer hoe oud je nu precies bent”. Ze heeft inmiddels de mooie leeftijd van 21 bereikt. Maar nu moet ze weer verder, aan het werk. Wel vraagt ze nog even aan Henk: “Waar had je die andere kannen gelaten?”. “In het keukentje”, antwoordt deze. Niets ontgaat haar.

NOVATEC
Wie een indicatie heeft volgens de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW), kan via Novatec aan het werk. Novatec (gevestigd in Tolbert) is het sociaal werkbedrijf van de vier Westerkwartiergemeenten en de gemeente Noordenveld. Meer dan 500 mensen met een verstandelijke, fysieke of psychische beperking zijn op dit moment aan de slag in een aangepaste omgeving (Beschut Werkbedrijf) of in het reguliere bedrijfsleven via het re-integratie- & detacheringsbedrijf NovaWork. Daarnaast kunnen mensen met een uitkering er een werkervaringsplaats krijgen en lopen scholieren (o.a. van speciaal onderwijs) er stage. Ook werken bij Novatec mensen die vanuit de reclassering (vanwege een licht vergrijp) een taakstraf vervullen. Heel bewust kiest Novatec ervoor om al deze mensen met elkaar te laten samenwerken. De job- en werkcoaches begeleiden ieder persoonlijk, zij kijken naar de ‘werknemer’ maar vooral ook naar de mens.

Henk Hofman en Anouk Meijers.

Persoonlijke groei
Dit intermezzo geeft direct de passie weer van Henk: “Dat we mensen die zo kwetsbaar zijn hier werk en inkomen kunnen bieden, dat is echt mooi. Ons werk gaat daarmee over welvaart én welzijn.”
Of hij mensen ook ziet groeien, wil Anouk weten. De directeur knikt direct bevestigend: “Onze Brenda kwam hier als een zeer bescheiden meisje van 17 aan de hand van haar ouders. Ze durfde amper iets te vragen. En zie haar nu! Ze vertelt, vraagt en is blij.” Sterker nog, zag Anouk zojuist: “Ze gaat stralen wanneer je haar in het contact betrekt.”
Dat is ook iets waar binnen Novatec bewust aandacht aan wordt besteed: persoonlijkheidsontwikkeling. Hoewel eenvoudig van aard, draagt dat bij aan het gevoel van eigenwaarde. Daar doet het bijbehorende certificaat nog eens een schepje bovenop: “Je wilt niet weten hoe trots ze daar op zijn. En zij niet alleen, ook hun ouders, broers en zussen.”

“Werk moet lonen, ook voor deze mensen”
Welvaart komt bij Novatec vooral in beeld in de vorm van salaris, vertelt de directeur: “Wij zijn er oprecht van overtuigd dat werk moet lonen. Wat Brenda net al aangaf: ‘anders zit ik maar thuis’. Nu heeft ze een doel én ze haalt er inkomen uit. Het is weliswaar geen directeurssalaris, maar ik hoor eigenlijk nooit iemand zeggen ‘ik verdien te weinig’. Dat speelt hier nauwelijks.”
Dat is een interessante, bedenkt Anouk hardop: “Zou welvaart voor hen een andere lading hebben dan voor ons? Bij sommige mensen lijkt welvaart zelfs verslavend te werken…”. Henk denkt dat dat inderdaad zo is: “Wanneer je het ene verdient, denk je al snel wat je met nóg meer geld zou kunnen doen. Terwijl de mensen die hier werken vaak zoiets hebben van ‘ik voel me gelukkig met het werk dat ik hier doe, ik hoef niets anders’.”
Daar zit overigens wel een keerzijde aan: soms voelt de werkplek veilig maar is een kleine stap voorwaarts wel iets dat bij iemand past. Hoe spannend een werknemer het ook vindt. “Dat geeft mensen soms vleugels”, weet Henk. “Ondertussen houden we ook oog voor mogelijke terugval. Je mag best grenzen proberen te raken, maar je moet deze mensen niet overvragen.”

“Dat mensen die kwetsbaar zijn hier werk hebben waar ze inkomen uit halen, dat is mooi. Het brengt hen heel veel en meer dan alleen geld. Hier zegt eigenlijk nooit iemand ‘ik verdien te weinig’.”

Kwetsbare mensen een stem geven
Dat de mensen voor en met wie ze werken een plek krijgen in de samenleving, daar is Henk helemaal voor. Daarvoor staat hij op de barricade. Maar dat moet wel vanuit de juiste gedachte gebeuren: “Wanneer bezuinigingen aan de wieg staan van de ‘participatiesamenleving’ dan gaat het mis. Dan schieten we ons doel voorbij. We moeten onze doelgroep niet beschouwen als een stelletje kinderen. Het zijn volwassenen die zelf aangeven hier en daar wat ondersteuning nodig te hebben.”
Die ondersteuning en volwaardigheid, die biedt de directeur ook graag zelf. Want iets betekenen voor een ander zit vaak in kleine dingen. Hij haalt het voorbeeld aan van de schoonmaakdame die een paar dagen geleden bij hem op de deur klopte. Ze vertelde dat het georganiseerde vervoer helemaal fout ging. Waar ze om 07.00 uur opgehaald zou worden, stond de taxi al om 06.15 uur voor de deur. “Ze woont begeleid en was compleet van slag”, schetst Henk de situatie. “Ik wil dan weten waar het fout gaat bij het vervoersbedrijf en bel direct op. Uiteindelijk krijg ik dan welgemeende excuses en komen we tot afspraken om dergelijke situaties voortaan te voorkomen. Daar zit net het verschil: wanneer jij of ik door een taxi worden opgehaald en die komt te laat of te vroeg, dan zeggen we daar expliciet iets van. Maar als je je in zo’n kwetsbare positie bevindt, kost het veel meer moeite om voor jezelf op te komen. Deze mensen een stem geven, daar gaat het dan om.”

Zorgen over welvaart: lager welzijn?
“Kunnen welzijn en welvaart eigenlijk zonder elkaar bestaan?”, vraag Anouk zich af. Wanneer hij kijkt naar de honderden mensen die voor Novatec aan de slag zijn, zijn beide begrippen bijna niet los van elkaar te zien, weet Henk uit de praktijk: “Van sommige mensen weet ik dat ze moeite hebben om rond te komen, om hun financiële huishouding goed op orde te houden. Voor hun gevoel van welzijn zal dat niet bevorderlijk zijn.” Ook gezondheid speelt een rol: “Dat is natuurlijk het allerbelangrijkst, je gezondheid. Bij onze doelgroep zijn verslaving en obesitas echter wel thema’s en daar moet je aandacht voor hebben. We bieden daarom bijvoorbeeld sportmogelijkheden en geven voorlichting over leefstijl.”
Ondertussen bedankt Henk voor de derde keer voor de lekkere lunch, met volle mond: “Heerlijk hoor, dankjewel!” Ook hij is duidelijk dankbaar voor de kleine dingen.

Oog voor de mensen die ‘geven’
Tot slot – maar zeker niet onbelangrijk – komt het welzijn van zijn ‘stafpersoneel’ ter sprake: de begeleiders, de personeelsmedewerkers, de administratie en alle anderen die het bedrijf mede draaiende houden. Het zijn mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel en nemen daarom regelmatig de regie, zeker wanneer het in het belang van ‘hun mensen’ is. Ze krijgen daarvoor een pluim van Henk, maar hij houdt hen tegelijkertijd goed in de gaten: “Zodat ze niet ten koste van hun eigen welzijn dat van anderen proberen te verbeteren.” Mensen met het hart op de goede plek hebben soms ook iemand nodig die een oogje in het zeil houdt…

 

Inschrijven nieuwsbrief

Iedere maand sturen we je een nieuwsbrief met de nieuwste lunchverhalen. Blijf volledig op de hoogte en lees meer over onze lunchpartners, hun kijk op welvaart en welzijn en hun visie op de toekomst omtrent deze thema’s.

“Onbetaalbaar? Het geluk van mijn zoon. De rest is bijzaak”

“Onbetaalbaar? Het geluk van mijn zoon. De rest is bijzaak”

Allard van der Scheer (Kompas Zuidlaren) luncht met Nermana Jusufovic. Ze groeide op in Bosnië. Tot de oorlog haar en haar familie verdreef naar een plek waar het veiliger was. Die plek was Nederland. Hier leerde ze overleven op een andere manier. Tijdens de lunch met Allard van der Scheer (bewindvoerder bij Kompas Zuidlaren) vertelt Nermana Jusufovic over haar leven en hoe welvaart en welzijn daarin een rol spelen.

“Ik heb heel veel aan jullie gehad”
Vanmiddag had Nermana toevallig een vrije dag: “Maar anders had ik vrij genomen hoor!”, zegt ze stellig. “Ik heb heel veel aan jullie gehad, dus ik wil heel graag hieraan meedoen.” Met ‘jullie’ bedoelt ze Kompas Zuidlaren en Allard in het bijzonder. Hij begeleide haar een tijd lang als bewindvoerder. “Tast lekker toe!”, zegt deze, nadat hij de lunch uit zijn rugzak heeft uitgestald. Ze zitten bij Nermana aan de eettafel: “Mijn zoon kan straks binnen komen stormen”, meldt Nermana alvast. “Die is nu nog op school. Hij heeft het er prima naar zijn zin, maar ik heb het idee dat hij wel meer kan”, overpeinst zijn moeder. Hoewel ze hem niet zal pushen, stimuleert ze haar zoon wel om goed te leren. Dat is belangrijk, vindt ze. “Hij heeft heel veel talent, maar dat ziet hij zelf nog niet”, lacht Nermana vertederd en trots tegelijk.” 

EINDELIJK: EEN CONTRACT!
Nermana werkte jaren bij Bennetton. Toen deze zijn winkels echter één voor één ging sluiten, bleek het lastig een nieuwe baan te vinden. Wekelijks gingen er vele sollicitatiebrieven de deur uit, maar zonder resultaat. Hoe langer dit duurde, hoe meer Nermana onder druk kwam te staan: “Ik ging op een gegeven moment met lood in mijn schoenen naar het UWV. Om te vragen of ze me wat rust konden geven, ik deed mijn best maar het lukte gewoon niet.” Na jaren lukte het tóch: in september 2017 kon Nermana aan de slag bij VDL Wientjes in Roden, een bedrijf dat is gespecialiseerd in hoogwaardige kunststofproducten. “Toen ik mijn contract ondertekende was ik zo blij!”, zegt ze opgetogen en opgelucht. “Het is er druk en dat is goed”, want Nermana steekt graag de handen flink uit de mouwen.


Nermana Jusufovic en Allard van der Scheer (op rug).

“De verjaardag van mijn zoon hebben we altijd gevierd”
Dan komen ze op het thema ‘welvaart’. Waar ze dan aan denkt, wil Allard weten. Hij kent de situatie van Nermana goed en weet dat ze het financieel zwaar heeft gehad. Vanaf haar 18e raakte ze in de schulden en die liepen verder op toen ze op zichzelf ging wonen. Ze raakte steeds meer het overzicht kwijt. Allard herinnert zich: “Jij had heel erg behoefte om vooraf te weten: hoeveel heb ik en hoeveel kan ik waaraan uitgeven?’.” Nermana knikt: “Klopt. Het was ook terecht dat ik daarin werd begeleid. Ik moest gewoon beter met geld leren omgaan: wat je niet hebt, kun je ook niet uitgeven.” Toen haar geld werd ingehouden en ze moest vragen om iets te mogen uitgeven, had ze daar wel enorm veel moeite mee. “Die frustratie die ik daarin had, waren vooral mijn eigen emoties”, reflecteert ze op zichzelf. “Het moeilijkst was wanneer ik voor mijn zoon zuinig moest zijn. Maar zijn verjaardag hebben we altijd gevierd, daar spaarde ik voor”, zegt ze als vanzelfsprekend.

Eigen geld, eigen beslissingen
Inmiddels lukt het haar zelf, heeft ze geleerd goed met geld om te gaan. Dat is voor haar de beloning, het weer zelf kunnen. Daar hebben de hulpverleningsinstanties haar bij geholpen: “Wanneer ik die niet had gehad, dan was ik op straat terecht gekomen”. Tegelijkertijd is ze ook blij dat ze niet meer van deze instanties afhankelijk is. Allard vat samen: “Welvaart is dus voor jou vooral dat je je eigen geld verdient en geen verantwoording meer aan anderen hoeft af te leggen.” Dat is wel de kern: “Ja. Dat wil ik niet meer”, zegt Nermana een paar keer achter elkaar. Om te benadrukken hoe belangrijk die onafhankelijkheid voor haar is. Voor haar vrijheid en voor haar waardigheid.

“Wanneer ik in Bosnië ben, zie ik heel erg de verschillen tussen daar en hier.”

Dromen over Bosnië
Tot haar 8e woonde ze in Bosnië: “Daar hadden we alles: het leven was er betaalbaar en we verbouwden veel zelf op het land. Aan de andere kant: er waren geen regelingen zoals bijstand of zorgtoeslag. Je moest jezelf echt zien te redden.”
Het huis waarin ze woonden werd verwoest door de oorlog. Er rest alleen een braak liggend stuk grond. Desondanks blijft haar vaderland trekken: “Ik zou daar heel graag weer een huis willen bouwen, voor mij en mijn zoon. Het nadeel is echter dat er moeilijk werk te vinden is, het is zwaar om daar te overleven. Wanneer ik er ben, zie ik heel erg de verschillen tussen hier en daar. Ik ben dan ook heel erg dankbaar voor wat ik heb, ik ben blij met kleine dingen.”
Maar ooit, wanneer haar zoon volwassen is, gaat ze terug. “Ze verklaren me allemaal voor gek, maar ik mis mijn land. Nu kan dat nog niet. Helaas pindakaas”, zegt de Bosnische in goed Nederlands.

Wat onbetaalbaar is…
Wat verder nog onbetaalbaar is voor haar, wil Allard weten. Daar hoeft Nermana niet lang over na te denken: “Gezondheid is het allerbelangrijkst. Die van mezelf maar ook van de mensen om me heen, van de mensen die me in moeilijke tijden heel erg hebben gesteund.” Een schrik was het dan ook toen haar moeder met hartproblemen in het ziekenhuis werd opgenomen. Ze herstelt, maar waar
nodig ondersteunen de dochters haar. “En het geluk van mijn zoon, natuurlijk. De rest is bijzaak. Zelfs zo’n huis in Bosnië is betaalbaar.”
Haar zoon is haar alles, maar de opvoeding heeft als alleenstaande moeder ook veel aandacht gevraagd. Nermana was sterk genoeg om daar hulp bij te vragen: “Ik wist soms niet hoe ik met mijn zoon om moest gaan, samen we hebben best een lastige start gehad. Met die begeleiding heb ik geleerd hoe ik hem tot rust kan brengen en hoe ik grenzen stel. Hij is nu 13 en het gaat goed, medicatie is helemaal niet meer nodig.”

Energie & wijsheid
Ze is er merkbaar sterk van geworden, van alles wat er achter haar ligt. Moe is ze soms wel, maar dat komt omdat ook haar eigen gezondheid niet altijd optimaal is: “Mijn schildklier werkt niet goed, daardoor heb ik vaak weinig energie.” Maar er zijn voldoende dingen waar ze blij van wordt: “Wandelen in het bos. Of wanneer ik weer even terug ben in Bosnië, dan laadt ik mijn batterij op en kan ik er weer tegenaan. En mijn zoon natuurlijk. Voor hem doe ik alles. Ook leren omgaan met geld.” Inmiddels verdient de jonge puber zijn eigen geld met een krantenwijk. “Daar kwam hij zelf mee”, vertelt zijn moeder trots. “Hij leert wat de waarde van geld is en spaart nu voor de dingen die hij graag wil hebben.” Ook hij zal straks op eigen benen staan. De wijsheid van zijn moeder neemt hij daar vast en zeker in mee.

 

Inschrijven nieuwsbrief

Iedere maand sturen we je een nieuwsbrief met de nieuwste lunchverhalen. Blijf volledig op de hoogte en lees meer over onze lunchpartners, hun kijk op welvaart en welzijn en hun visie op de toekomst omtrent deze thema’s.