“Sommige mensen hebben al hun energie nodig om te overleven”

Wie niet is geboren met bovengemiddelde competenties en voor wie het op andere aspecten van het leven ook niet altijd heeft meegezeten, moet in onze maatschappij flink aan de bak. Wanneer je alle zeilen moet bijzetten om het hoofd boven water te houden, staat dat hoofd niet direct naar ‘gezond leven’. Maar juist voor mensen in situaties als deze kan het veel opleveren om daar wél mee aan de slag te gaan, in de brede zin van het woord. Vier mannen die samenwerken in het concept ‘De cliënt beweegt’, diepen dit onderwerp uit tijdens een ‘mannenlunch’.

Zuidlaarderbol en de 4 Mijl
Ze hebben het even over de befaamde Zuidlaarder bol. Smeren een royaal afgesneden plak en bespreken de omzet van de warme bakker tijdens de Zuidlaardermarkt. Mannen onder elkaar. Ze krijgen het over de 4 Mijl, waar één van hen aan meedoet. Allemaal hebben ze iets met bewegen, voeding en gezond leven in de brede zin van het woord. Niet voor niets zijn ze dan ook gaan samenwerken in het concept ‘De cliënt in beweging’.
“Maar is dat dan welzijn voor jou, hardlopen?”, wil Marcel Kooi (directeur van Kompas Zuidlaren) weten van Erik Goos (o.a. algemeen manager bij Inter-Psy en Inter-Psy Begeleidt). “Het is er wel onderdeel van”, antwoordt deze. “Ik denk wel dat je welzijn verbetert door voldoende te bewegen. Maar als ik naar mijn cliënten kijk, is er ook wel enige welvaart nodig om überhaupt hardloopschoenen te kunnen kopen.”

TOTAALCONCEPT ‘DE CLIËNT BEWEEGT’
Wat is meer waardevol voor een mens dan zichzelf zo goed mogelijk te kunnen redden? Niet iedereen lukt dit even goed op alle aspecten van het leven. In onze samenleving is voor elk aspect hulp te vinden, maar zou het nou niet mooi zijn wanneer die hulpverleners ‘gewoon’ met elkaar samenwerken? Dat dachten de mensen van Inter-Psy Begeleidt, Inter-Psy Participieert, Inter-Fysio, Kompas Zuidlaren en Friesland & Groningen Vitaal nou ook.
Dus startten ze in de zomer van 2017 ‘De cliënt beweegt’. Een concept dat is gebaseerd op samenwerking en goede onderlinge informatiedeling (alle deelnemende professionals werken bijvoorbeeld in dezelfde ICT-omgeving). Bij ‘De cliënt beweegt’ worden niet alleen de gevolgen aangepakt, maar werken cliënt en professional vooral ook aan de oorzaak van de zorgvragen.

Marco Peters
Marco Peters

Is ongezond leven goedkoper?
Daar heeft Marco Peters (directeur Plaza Sportiva & VitaalNed) wel een weerwoord op: “Dan heb je het specifiek over écht sporten. Maar afgaand op wat de World Health Organization voorschrijft om gezonder te leven, kun je ook 10.000 stappen per dag zetten. Dat kan bij wijze van spreken op je schoenen van de Scapino.” Dat is waar, knikken de mannen. Meer bewegen wil nog niet direct zeggen dat je intensief moet sporten. Al moet men om gezond te eten doorgaans wel iets dieper in de buidel tasten, merkt de sportschoolhouder: “Ik vind het opvallend dat in de supermarkt de meest ongezonde producten het goedkoopst blijven. Wanneer ik voor de lunch iets van noten en fruit koop, ben ik zó een tientje kwijt. Maar zondig ik een keer met een broodje kibbeling en een Chocomel dan ben ik voor € 3,75 klaar.”
Marcel ziet dit al op de middelbare school ontstaan, waar zijn jongste op zit: “Daar weten de scholieren precies wanneer de broodjes frikandel bij de supermarkt in de aanbieding zijn, voor 98 cent. De supermarkten kopen daar specifiek op in. Zo worden jongeren ‘verslaafd’ gemaakt aan iets waar je ze niet wilt hebben.”
Er is in de laatste decennia veel veranderd in ons eet- en beweegpatroon, weet Marco: “Vroeger hadden we meer nodig omdat we fysiek harder werkten. Nu verrichten we lichamelijk minder intensieve arbeid terwijl ons voedingspatroon alleen maar slechter is geworden.”

Erik Goos
Erik Goos

Steenrijk, straatarm
Ondertussen vallen de mannen aan op de lunch. Ze genieten met volle mond. Marcel is opmerkzaam, kijkt scherpzinnig lachend naar Marco: “Wat jij zojuist zei dat klopt nu alweer hè? We krijgen meer binnen dan we eigenlijk nodig hebben.”
Wanneer het gaat over welvaart, herinnert Erik Goos zich een uitzending van het tv-programma ‘Steenrijk, Straatarm’. Twee gezinnen ruilden een tijdje: het ene gezin kwam rond van € 1.800,- per week, het andere van € 60,-. “Het mooie vond ik dat het rijke gezin daar het meest van heeft geleerd. Zij leerden om weer klein te denken, om samen te koken en de afwas te doen, om aan tafel te zitten en een spelletje te doen. Dat waren ze gaandeweg kwijt geraakt, die kleine verbindende dingen. Door de dingen weer kleiner te maken, konden ze veel meer genieten van het bij elkaar zijn.” De vraag die daaruit voortkomt, is volgens Erik: Is welvaart synoniem voor het hebben van veel geld, of is welvaart juist verborgen in het welbevinden? “We denken vaak zo groot: een ruim huis en een dure auto op de oprit, altijd op vakantie kunnen… Het minder bedeelde gezin kon van al die rijkdom genieten, rijden in een Tesla of een Lamborghini, ze mochten van alles doen met het geld dat tot hun beschikking stond. Maar eigenlijk vonden ze er niet zo heel veel aan en waren ze vooral blij dat ze na die week weer terug mochten naar hun eigen huisje.”

Robert van der NoordRobert van der Noord

Leren genieten van gezond leven
Mensen die het sociaal maatschappelijk niet zo hebben getroffen, kunnen het soms wel flink lastig vinden om ‘gezond leven’ te integreren in hun dagelijkse gewoonten. Robert van der Noord (eigenaar van Inter-Fysio en Transcare Pijn) en zijn collega’s zien dat soms bij hun cliënten. Het veranderen van leefstijl is iets wat vooral resultaat op de lange termijn laat zien, daarvoor is de motivatie niet altijd direct op te brengen: “En garanties kun je natuurlijk niet geven. Het zou mooi zijn wanneer je heel concreet kunt zeggen: ‘u leeft 10 jaar langer wanneer u 10.000 stappen per dag zet’. Maar zo zit onze gezondheid niet in elkaar.” En wanneer je geen perspectief hebt, waarom zou je 10 jaar langer willen leven? Waarom zou je dan stoppen met roken? Filosoferen de mannen voor zich uit…
“Blijkbaar moet je leren genieten van gezond leven”, concludeert Robert. “Je moet het eerst even voelen. Anders geeft zo’n sigaret toch een grotere genoegdoening, samen met dat glas cola.”
“Is dat ook waarom goede voornemens zo snel imploderen?”, wil Marcel weten. Hij kijkt naar Marco: “Jullie hebben de meeste afnemers van abonnementen natuurlijk in januari, omdat iedereen vol goede moed 3x per week naar de sportschool gaat.” Marco knikt, maar omdat hij en zijn collega’s zagen dat dit voor veel mensen eigenlijk niet effectief was, worden nieuwkomers nu ontvangen door een coach. “In plaats van een abonnement te verkopen, vraagt zo’n coach: ‘waarom ben je hier, waarom denk je dat dit de oplossing is?’ of ‘je hebt het al eerder geprobeerd, laten we het nu anders aanpakken zodat het wél lukt’. Zo komen mensen vaak tot andere inzichten of tot een andere motivatie om aan sport te doen.”

“Blijkbaar moet je leren genieten van gezond leven. Anders geeft zo’n sigaret toch een grotere genoegdoening.”

Helpen met keuzes & overleven
“Hoe dichter je bij iemands belevingswereld blijft en hoe laagdrempeliger het is, hoe makkelijker je kleine veranderingen kunt implementeren in je eigen leven”, sluit Robert daarop aan. “Als ik kijk naar onze praktijk: veel pijnpatiënten weten dat bewegen doorgaans goed is. ‘Moet ik dan naar de sportschool?’, vragen ze dan. Nou, nee. Dat hoeft niet. Kijk eens of je een half uur per dag kunt wandelen.” De mannen kijken even naar hun eigen dagelijkse leven, en moeten constateren dat het gemak van ‘even de auto pakken naar de winkel of het werk’ er aardig is ingeslopen. “Ik maakte er zelfs een sport van om de auto, waar ik ook kwam, zo dicht mogelijk bij de deur te zetten”, bekent één van hen.
“Maar hoe gaan wij dat dan bij onze klanten veranderen, die mindset”, wil Marcel weten. Erik ziet bij zijn cliënten veel gedragspatronen die van generatie op generatie zijn overgedragen waar het gaat om (on)gezond leven. “Het is aan ons als project ‘De cliënt beweegt’ om deze mensen ook dat andere stuk te laten ervaren. Dan zullen ze zich waarschijnlijk veel beter voelen.”
Die begeleiding is Marcel het roerend mee eens: “Dan zegt men wel: het gaat om de keuzes die ieder maakt. Maar dáár moet je sommige mensen juist in begeleiden. Mensen met minder competenties hebben minder geld maar moeten de meeste inspanning leveren om een beetje een redelijk inkomen te krijgen. Waarom? Omdat ze 24 voorzieningen moeten aanvragen bij de gemeente. Deze mensen hebben al hun energie nodig om te overleven. Zij hebben naast al deze dingen geen ruimte om na te denken over dat ze ook nog eens 10.000 stappen per dag moeten zetten.”

Marcel Kooi - Kompas Zuidlaren
Marcel Kooi

Balans in het ‘tussengebied’
Maar, terug naar ‘Steenrijk Straatarm’. Ook het rijke gezin ervoer geen welzijn. Dus de extremen, de uiteinden van het spectrum van rijk en arm, daar is het welzijn waarschijnlijk niet hoog. Blijkbaar is er ergens een plek waar een goede balans is en welzijn wordt ervaren, in het gebied daartussen, concluderen de mannen. Ze nemen afscheid met een ferme handdruk en een voldaan gevoel over de verdiepende uitwisseling. Verder met het werk voor ‘hun’ cliënten en het project ‘De cliënt beweegt’.

 

Lees ook deze lunchverslagen