“Mensen moeten kunnen bloeien en functioneren”

Er is veel teveel afstand tussen mensen, vindt Rudolf Setz. En wanneer je ergens van overtuigd bent dan moet je daar iets mee. Dat vindt hij tegelijkertijd ook. Dus richtte hij organisaties op waarbij de wenkbrauwen eerst wel even werden opgetrokken, maar waardoor nu tienduizenden mensen zich inzetten voor een ander. Gratis en voor niets.

Helpers & kwetsbaren verbinden
In de Asser openlucht hebben ze hun lunch uitgespreid. Ze hebben zoveel te bespreken dat ze in de verleiding komen om direct de inhoud in te duiken. Maar Maurits Helder (budgetconsulent bij Kompas Zuidlaren) toont zich wijs en zorgzaam: “Laten we eerst gaan eten. Smeer een lekker bolletje!”, nodigt hij zijn disgenoot uit. Die disgenoot is Rudolf Setz. Een man die vanuit overtuiging meerdere maatschappelijke initiatieven van de grond heeft weten te tillen. Maurits licht de grootste eruit: “Rudolf, jij hebt Stichting Present opgericht, hoe is dat begonnen?” Rudolf vertelt over zijn bezoek aan Engeland in 2001: “Daar zag ik hoe mensen zich – onder andere vanuit de kerk – inzetten voor kwetsbaren in de samenleving. Ik dacht: dit is eigenlijk een hele eenvoudige opzet, mensen die graag iets voor een ander doen verbinden met mensen die wel wat extra hulp kunnen gebruiken.” Maar in Nederland kreeg hij daar de handen niet direct voor op elkaar: “De reactie was: ‘vrijwilligers in hulpverleningstrajecten? Kom op zeg!’. Maar uiteindelijk is er een hele mooie formule uit ontstaan waardoor bijna 40.000 mensen zich jaarlijks inzetten voor een ander.”

STICHTING PRESENT
Present slaat een brug tussen mensen die iets hebben te bieden en mensen die daarmee geholpen kunnen worden. Als makelaar in vrijwilligerswerk biedt Present de mogelijkheid voor vrijwilligers om zich in de eigen woonplaats in te zetten voor mensen die te maken hebben met armoede, een slechte gezondheid of een sociaal isolement. Voor één dagdeel of voor langere tijd. Meer weten of je aanmelden, alleen of met vrienden of collega’s? Surf dan naar www.stichtingpresent.nl.   

Rudolf Setz - Kompas ZuidlarenRudolf Setz

Bloeien & functioneren
Waarom hij zich juist daarop richtte, wil Maurits weten. “Ik wil mensen graag een plek geven in een netwerk, waardoor ze kunnen bloeien en functioneren.” Daarbij doelt Rudolf op zowel de vrijwilliger als degene die de hulp ontvangt. “Er is veel te veel afstand tussen mensen. Present is daar mede een antwoord op.”
Maurits legt de link naar één van de centrale thema’s: “Hoe koppel jij dit aan welzijn?” Dat valt bijna als vanzelf met elkaar samen, vindt Rudolf: “Ik denk dat mensen echt gelukkiger worden als ze leven in relatie tot een ander. En als ze voor die ander van betekenis kunnen zijn. Wanneer je geen zingeving meer hebt, dan valt eigenlijk alles weg. Wat is dan de reden van je bestaan? Ik denk dat dat de diepste eenzaamheid is, wanneer je niet meer kunt bijdragen.”
Maar in die relatie is gelijkwaardigheid een voorwaarde, vindt hij: “Dat bekent dat jij ook de ander uitnodigt om voor jóu van betekenis te kunnen zijn.” Het is dan ook vanuit dat gelijkwaardigheidsprincipe, dat de mensen die vanuit Present hulp aangeboden krijgen, zelf de regie krijgen en een taak in wat er moet gebeuren. Rudolf geeft een voorbeeld van een man die goed kon schilderen en ‘zijn’ vrijwilligers zijn werk toonde: “Toen die vrijwilligers opperden om daar een expositie van in te richten, was dat voor die man echt een moment van geluk.”

“Wanneer je geen zingeving meer hebt, dan valt eigenlijk alles weg. Ik denk dat dat de diepste eenzaamheid is, wanneer je niet meer kunt bijdragen.”

Rechte verhoudingen tussen mensen
Kijkend naar het andere hoofdthema – welvaart – is Maurits benieuwd of dat voor Rudolf onlosmakelijk aan welzijn gekoppeld is. “Nee”, zegt die stellig. “Een stukje welvaart is wel een randvoorwaarde, maar het geluk zit veel meer in rechte verhoudingen tussen mensen, in ruimte hebben om jezelf te kunnen zijn en om jezelf te kunnen ontplooien. Veel meer dan in die boot of die luxe auto.”
Maurits kijkt even peinzend voor zich uit: “Zou je dan kunnen zeggen dat om welzijn te vermeerderen, je niet de bijstandsuitkeringen omhoog moet gooien maar dat je dat geld juist moet investeren in de relaties tussen mensen?” Dat gaat zijn lunchgenoot net een stap te ver, maar hij zit wel in de goede denkrichting: “Sociaal kapitaal kan enorm veel invloed hebben op je economisch kapitaal. Want via anderen kun je bijvoorbeeld aan een werkplek komen of horen waar jij goed in bent: ‘jij kunt heel goed luisteren en analyseren, daar moet je iets mee doen!’. Dat kan veel meer opleveren dan wanneer je alleen maar speelt met de hoogte van een uitkering.”

Maurits Helder - Kompas ZuidlarenMaurits Helder

Oog voor kwetsbaarheid
“Dapper!”, zegt Maurits plotseling. Rudolf kijkt hem even vragend aan. “Dat je een hap neemt van zo’n dik belegd broodje terwijl er een foto van je gemaakt wordt”, verduidelijkt de budgetconsulent. Beide mannen kijken even lachend naar de camera. Rudolf vervolgt waar ze gebleven waren: “Zo werkt dat ook bij Present, met die meerwaarde. Stel je iemand voor die al jaren de behangrollen in de gang heeft liggen maar er niet toe komt om ze op de wand te plakken. Omdat hij het netwerk niet heeft of psychisch teveel barrières kent. Dan komt er een groep vrijwilligers om hem een hele dag te helpen. ‘Voor mij? Wat bijzonder!’, is vaak de reactie. Dat kan helpend zijn voor de toekomst, dat iemand met zo’n zetje in de rug de draad van zijn leven weer oppakt. Of weer wat vaker met de rolstoel de deur uitgaat.”
Zijn doel heeft nooit in het grote gezeten, maar in het kleine dichtbij: “Ik heb altijd voor ogen gehad dat de grootste verandering die Present teweeg moet brengen, de verandering is in de harten van mensen. Dat er oog en begrip ontstaat voor wie kwetsbaar is. Want het feit dat je de ander niet kent, dat is de grootste oorzaak van onbegrip.”

Een bij zoemt tussen hen door. Maurits poetst even zijn brillenglazen. De zon brandt op hun schouders en gezicht. “Dank je wel”, zegt Maurits, met even een hand op de schouder van zijn gespreksgenoot. “Dank je van harte. Voor je tijd en voor je woorden.”

 

Lees ook deze lunchverslagen