“Niemand mag worden uitgesloten, iedereen hoort erbij”

Hij stond aan de wieg van Kompas Zuidlaren. Als jonge notaris kreeg hij er in de jaren 80 opeens 250 cliënten bij vanuit Dennenoord. Dat paste Rob Spronk (74) als een jas, want hoe iemand ook is en in welke situatie iemand ook zit: “Mensen zijn mooie wezens”, vindt hij. Een lunch met een man die aan zijn 3e leven bezig is en voor wie een zwerm spreeuwen illustratief is voor de ideale samenleving.

Plotseling 250 nieuwe cliënten
Ze lunchen op de plek waar Rob ooit nog als stafofficier pelotons op de appélplaats in het gelid hield. Want waar ooit de Zuidlaarder kazerne was gehuisvest, werkt nu het complete team van Kompas Zuidlaren. Budgetconsulenten Jolanda Dijkens en Diana van Hassel hebben de lunch op tafel uitgestald en de kaartjes met stellingen over welzijn en welvaart naast hun bord neergezet. Maar voor ze de daarmee kunnen beginnen, is Rob hen voor: “Misschien heb ik een verrassing voor jullie. Ik heb een filmpje gevonden van een prachtig fenomeen. Dat heeft een mooie relatie met ons gespreksonderwerp.” Daar komen de dames straks graag op terug, eerst willen ze van hun tafelgenoot weten hoe het ooit is begonnen, Kompas Zuidlaren. “We schrijven 1982”, begint Rob. Jolanda lacht: “Toen was ik er nog niet!”. Waar zij nog maar pas haar loopbaan is begonnen, deed Rob dat ruim 35 jaar geleden, toen hij werd benoemd tot notaris in Zuidlaren. “In datzelfde jaar werd Dennenoord opgeschrikt door misstanden: verpleegkundigen die geld ontvreemdden van mensen met een beperking.” Dit kwam aan het licht bij de afwikkeling van een overleden cliënt, afgewikkeld vanuit het kantoor van Rob. Toen dit samenviel met een wetswijziging over steun aan mensen met een beperking, besloot de directie van Dennenoord de zorg voor materiële aangelegenheden van cliënten uit te besteden. “Wie kan dat doen?”, steekt Rob zijn vinger in de lucht. “O, we hebben een nieuwe notaris!”, neemt hij even de plek in van de toenmalige directie. “Toen hadden we er in één klap 250 nieuwe cliënten bij.”

Rob SpronkRob Spronk

Gewend aan afwijkend gedrag
Hij liet zijn mensen een opleiding volgen – toen alleen vrouwen – en ze gingen met hun nieuwe doelgroep aan de slag. Maar onbekend was deze doelgroep niet: “In Zuidlaren kenden we de mensen van Dennenoord. We waren wel gewend aan afwijkend gedrag.” Tot er een verschuiving optrad en het aantal verslaafden uit Groningen – die ook bij het kantoor van Rob onder bewind stonden – toenam. “Dat maakte het voor mijn medewerkers soms onveilig. Dus heb ik iemand uit de marechausseewereld gevraagd om de orde en veiligheid in goede banen te leiden. En die man heette Marcel Kooi. Hij heeft toen de nodige rust geschapen.” Marcel is alweer sinds jaar en dag de algemeen directeur van Kompas Zuidlaren. “We zetten mensen op koers”, verduidelijkt Rob de naam van de organisatie die op een gegeven moment verzelfstandigde en uitbreidde. Maar de filosofie is in al die jaren overeind gebleken, merkt hij: “Ik heb hier stiekem een paar keer om de hoek gekeken, en ik herken het nog steeds, de compassie waarmee hier wordt gekeken naar mensen.”

“Je kunt alleen maar aanstekelijk zijn met je kennis en enthousiasme wanneer je lekker in je vel zit.”

100.000 spreeuwen
“Laten we ondertussen beginnen met de lunch”, stelt Diana voor, “tast toe!” Rob verontschuldigt zich dat hij niet zo’n grote eter is, neemt een glas jus d’orange en wil dan toch écht graag zijn filmpje laten zien. Gedrieën kruipen ze achter het beeldscherm terwijl Jolanda op zoek gaat. Op het scherm verschijnt een enorme zwerm spreeuwen. “Het zijn er wel honderdduizend”, licht Rob toe, “maar ondertussen reageren ze exact op elkaar. Dat komt doordat ze met elkaar in contact staan. Dat geldt ook voor organisaties en onze samenleving, daarin bereik je veel meer wanneer niemand wordt uitgesloten en iedereen een plek heeft.”

Diane van Hassel - Kompas ZuidlarenDiane van Hassel

“Toen hield mijn hart ermee op”
Jolanda legt een stelling voor: “In mijn dagelijks leven heb ik veel te maken met welvaart en welzijn.”
“Zeker”, reageert Rob, en begint te vertellen over zijn werk als jurist van Windpark N33. Maar als snel komt het onderwerp op zijn eigen welzijn. “Voor dat windpark heb een raadgeversnetwerk opgezet nadat ik mijn hartstilstanden had.” Hij brengt het als een bijna vanzelfsprekende mededeling tussendoor. “Ik had te hard gewerkt, toen hield mijn hart ermee op. Dus ik weet wat het is om bijna dood te zijn.” Jolanda is er even stil van: “Dat is wel heel gek”, zegt ze even later. Voor Rob voelde dat – misschien gek genoeg – anders: “Ik vond dat eigenlijk heel erg rustig. Ik nam ontslag, wel te vroeg en jammer, maar het kon niet anders.”
“Als ik dat zo hoor, dan gaat de stelling ‘gezondheid gaat voor alles’ voor jou zeker op”, merkt Jolanda op. Daar is hij het roerend mee eens: “Want je kunt alleen maar aanstekelijk zijn met je enthousiasme en kennis wanneer je lekker in je vel zit.” Diana herkent dat wel: “Ik heb een aantal cliënten die dat feilloos aanvoelen. Wanneer ik ze aan de telefoon heb zeggen ze ‘je hebt vandaag je dag niet hè? Dan houden we het kort’.” Rob vindt dat mooi: “Dat betekent dat diegene ook rekening met jou houdt en dat er een soort van gelijkwaardigheid is. Die cliënt heeft ook oog voor joúw welzijn.”

Jolanda Dijkens - Kompas ZuidlarenJolanda Dijkens

Dichtbij
Rob kent de bewindvoering ook van de andere kant. Zijn oudste broer is dementerend: “Hij heeft een geheugen van een minuut. Herhaalt veel dingen en is heel onzeker. Heel onzeker… Boos ook.” Rob is gevolmachtigde en regelt de zaken voor zijn broer. “Maar ook al heb je zoveel ervaring in het vak, je komt toch voor verrassingen te staan wanneer het zo dichtbij komt. Want de emotie die hierbij komt kijken, die is soms heel indringend.” Rob is heel even stil.
Dan pakt hij de draad van het gesprek weer op: “Ik vind dit mooi, al deze thema’s. Heb je nog een kaart?” Diana en Jolanda kiezen een laatste stelling: “Wat geeft je energie en wat kost je energie?” Energie – en daar heeft Rob merkbaar veel van – krijgt hij vooral van waarachtig contact met mensen: “Ik koop de straatkrant altijd bij dezelfde verkoper. Wanneer ik hem zie, roep ik vanaf een afstand al ‘De Riepe!’”, illustreert Rob terwijl hij enthousiast in zijn handen klapt. “Dan begint hij al te glimmen, want hij is gezien. Dát geeft energie, dáár word je rijker van.” Energie uitstralen is een kwaliteit, vindt hij. Net als die bij een ander te kunnen voelen: “Ik heb jarenlang ’s ochtends de medewerkers mijn kantoor binnen zien komen. Binnen een minuut wist ik wie niet helemaal zijn of haar dag had. Daar hou je dan rekening mee, dat is logisch. Ik ben ook wel eens niet in vorm.” De ander zien en een volwaardige plek geven in de groep, daar gaat het om in de samenleving, vindt Rob. Als afgestemde spreeuwen in een zwerm.
“Mensen zijn mooie wezens”, besluit hij. Na een oprechte handdruk loopt hij de appélplaats over en kijkt even omhoog naar wat er boven hem in de lucht vliegt.

 

Lees ook deze lunchverslagen