“Wat er in je hoofd omgaat, dat kunnen mensen niet zien”

Het is zo makkelijk gezegd: ‘die is druk, die heeft vast ADHD’ of ‘een onhandelbaar kind moet je gewoon wat strenger aanpakken’. Hoe het écht is om een ontwikkelingsstoornis te hebben, dat weet Trenke Riksten-Unsworth. Zelf heeft ze autisme en ADHD, haar man en drie kinderen hebben vergelijkbare stoornissen. Al doet het woord ‘stoornis’ geen recht aan hoe dit gezin in het leven staat: “Want ik ben ook gelukkig!” Hetty Belga (budgetconsulent bij Kompas Zuidlaren) luncht met een bijzondere vrouw.

Geluk & autisme
Hetty legt Trenke direct een mooie vraag als binnenkomer voor: “Wat is voor jou onbetaalbaar?” Direct reageert haar disgenoot: “Geluk”, met een onomstotelijkheid waar je geen speld tussen te krijgen is. “Deels is dat maakbaar, doordat je bijvoorbeeld de kleine dingen in het leven waardeert. Maar of je ziek wordt of niet, daar heb je geen zeggenschap over. Als je 80 wordt, in je slaap overlijdt en een mooi leven hebt gehad, dat vind ik geluk. Gezondheid maakt dus onderdeel uit van geluk.”
Trenke weet waar ze over praat, want ze heeft autisme. “Maar ik ben ook gelukkig”, zegt ze stellig. Ze legt uit dat mensen met autisme – al is het bij iedere individu nét even anders – doorgaans moeite hebben met veranderingen, met nieuwe of onverwachte dingen. “Maar vanwege mijn ADHD kan ik daar wellicht iets beter mee omgaan dan iemand die alleen autisme heeft.” Sociale onhandigheid brengt het ook met zich mee, dingen niet aanvoelen of grapjes letterlijk nemen. Trenke heeft zich daar door jarenlange ervaring vaardigheden in aangeleerd, het gaat bij haar niet ‘vanzelf’. “Veel mensen vinden mij misschien niet zo autistisch overkomen, maar ik had net afgelopen dinsdag weer een paar sociale missers.” Maar ze ontwikkelt zich er duidelijk in. “Het zijn officieel ook ontwikkelingsstoornissen, zeker geen ziektes!”, benadrukt ze. “Het gaat niet over maar je kunt wel de symptomen verminderen. In ieder geval voor het oog van de omgeving, want wat er in je hoofd omgaat, dat kunnen mensen niet zien.”

TRENKES BOEKEN & BLOGS
Trenke Riksten-Unsworth schreef verschillende boeken, waaronder drie non-fictie: ‘En wat is daarop uw antwoord?’ over haar werk als trouwambtenaar, ‘De bijzondere wereld van Elian en andere kinderen met autisme’ over haar zoon en andere kinderen met autisme en ‘Meer dan een etiket’ over zichzelf en anderen met autisme en ADHD. Daarnaast heeft Trenke verschillende kinderboeken op haar naam staan. Al deze boeken én een link naar haar blogs vind je op http://www.trenke.nl/.

Trenke Riksten-Unsworth
Trenke Riksten-Unsworth

Studie Psychologie & tig boeken
Trenke hecht eraan om te weten waar ze aan toe is, ze houdt graag de controle. “Ik werd als kind dan ook dominant genoemd. En wanneer ik overprikkeld raak kan ik heel erg boos worden…” Ze doet het even voor. Hetty kijkt deels geamuseerd, deels geïntrigeerd toe. “Was het dan ook een stap dat ik belde met de uitnodiging voor deze lunch?”, wil ze weten. Nee, dat was prima: “Want ik was voorbereid dat er een telefoontje zou komen.” Daarnaast is Trenke het inmiddels wel gewend om geïnterviewd te worden. Ze heeft namelijk meerdere boeken geschreven, waaronder één over kinderen met autisme, met het leven van haar zoon Elian als leidraad. Want haar drie kinderen hebben – net als haar man – (kenmerken van) autisme. “Mijn dochter van veertien lijkt heel erg op mij, ze is slim en kijkt heel goed hoe andere mensen dingen doen. Door datzelfde te doen heb ik het altijd gered, en heb ik zelfs psychologie gestudeerd. Sociaal viel ik wel steeds op mijn bek”, lacht ze, “maar qua leren ging het eigenlijk prima.”

“Veel mensen vinden mij misschien niet autistisch overkomen, maar ik had net afgelopen dinsdag weer een paar sociale missers”

Kleine klas & één keer Sinterklaas
Hetty vindt het mateloos interessant en stelt een vraag die wel vijf elementen in zich draagt. “Nu vraag je wel heel veel in één keer”, constateert Trenke. Toch weet ze haar antwoord heel goed te structureren: “Vroeger kreeg je pas de diagnose ‘autisme’ wanneer het beeld heel erg duidelijk was. Dat is nu anders. Maar wat ook anders is, is de maatschappij. Toen ik opgroeide, zat ik in een heel klein klasje en we hadden één leerkracht die nooit ziek was. Was het Sinterklaas dan kwam Sinterklaas op school en verder nergens. Tegenwoordig wordt alles wel drie keer gevierd. Vandaag de dag is er een overdaad aan prikkels, waardoor het voor iemand met autisme een stuk lastiger is. Ik heb het best aardig gedaan onder de omstandigheden waaronder ik ben opgegroeid, maar nu was ik misschien wel door de mand gevallen.” Trenke praat en praat: “Ik eet niet zo snel als anders”, merkt ze lachend op.

Hetty BelgaHetty Belga

Wat niet met geld te koop is…
Wanneer Trenke vertelt dat ze niet in materiële weelde is opgegroeid, poneert Hetty de stelling ‘geld maakt niet gelukkig’. “Dat is makkelijk gezegd wanneer je in een welvarend land bent opgegroeid”, realiseert Trenke zich. “Al is het best zwaar voor mensen die van een uitkering moeten zien rond te komen.” Als gezin zijn ze bijna onontkoombaar in enige mate materialistisch, geeft ze toe, maar zeker niet overmatig: “Wanneer er een deuk in onze auto komt dan laten we die gewoon zitten, we doen niet met de laatste trends mee en gaan via Huizenruil op vakantie.” Eén van die vakanties moesten ze eerder huiswaarts keren omdat één van de kinderen té overprikkeld raakte. “Dat kan ik dus ook niet met geld kopen: dat mijn kinderen niet overprikkeld raken. Als ik dat voor elkaar kon krijgen dan deed ik het, maar zo zit het leven niet in elkaar. Dan is het materiële van ondergeschikt belang. Onze dagelijkse problemen gaan zelden over geld.”

De voldoening van ‘geven’
Ze heeft een intens leven, Trenke. De laatste vraag van Hetty is dan ook een toepasselijke: “Wat geeft je energie en wat kost je energie?” Uit de wel duizend mogelijkheden, pikt ze er de belangrijkste uit: “Natuur, mooi weer en wanneer het goed gaat met mijn gezin. Tegelijkertijd is mijn gezin ook hetgeen mij energie kost. Dingen regelen bijvoorbeeld voor mijn zoons of de buien die ze soms hebben.” En uiteraard het schrijven, dat gaf haar een goed gevoel. ‘Gaf’, want ze heeft op dat vlak even een pauze genomen: “Maar ik ga het ongetwijfeld weer oppakken. Ik hoop dat ik leuk genoeg schrijf zodat heel veel kinderen daarvan kunnen genieten”, merkt ze bescheiden op. Geld is daarin niet een drijfveer: “Het levert financieel amper iets op, maar het geeft heel veel voldoening.” Zo is ‘geven’ dat in meerdere opzichten, vindt Trenke. “Spullen weggeven geeft ook die voldoening. Ik ben bijvoorbeeld op Facebook lid van een aantal ‘weggeefhoeken’. Dat vind ik ook een rijkdom: dat je de spullen die je niet meer nodig hebt, kunt weggeven aan mensen die ze nog wel heel goed kunnen gebruiken.”
Ze hebben fijn samen geluncht. Alhoewel, geluncht? Beide dames kijken even naar de eettafel en komen erachter dat ze zo in het gesprek verdiept waren dat er nog niet veel is verorberd. Vooruit dan, nog een broodje voor onderweg…

 

Lees ook deze lunchverslagen